Een bergtraining
goed uitplannen

Maak eerst een account aan — alles wat je plant hangt aan je account en synchroniseert naar je telefoon.

1. 1.1

   Ga naar app.milmap.nl en maak een account aan met je e-mailadres, of log in met Apple. Bevestig de verificatiemail: zonder verificatie wordt een gratis account na 24 uur geblokkeerd.

2. 1.2

   Installeer daarna de MilMap-app op je telefoon (iOS of Android) en log in met hetzelfde account. Alles wat je op de laptop uitplant staat daarna in het veld op je toestel.

Een kaart is je werkmap: alles van één oefening of één gebied zit erin.

1. 2.1

   Open Kaarten en maak een nieuwe kaart aan. Geef hem een naam die je in het veld terugvindt — bijvoorbeeld het gebied en de week: "Hardangervidda – wk 12".

2. 2.2

   Kies je basiskaart. Voor bergterrein werk je met een topografische ondergrond met hoogtelijnen; satelliet gebruik je erbij om vegetatie, sneeuwvelden en steenvelden te herkennen.

3. 2.3

   Download het gebied offline voordat je vertrekt. In de bergen is er geen dekking, en een kaart die niet gecached is, is een witte kaart.

Teken de route zoals je hem gaat lopen — niet zoals hij op papier het kortst is.

1. 3.1

   Zet je routepunten in volgorde: startpunt, tussenliggende beslispunten en eindpunt. MilMap berekent per been de afstand, het hoogteverschil en een looptijd.

2. 3.2

   Werk in benen, niet in één lange lijn. Een been eindigt op een herkenbaar punt in het terrein: een zadel, een beekkruising, een graat, een hut. Zo kun je onderweg per been afvinken en bijstellen.

3. 3.3

   Leg alternatieven vast als aparte route: een slechtweer-variant en een afbreekroute naar de dichtstbijzijnde weg of hut.

De missie is het draaiboek om de kaart heen: wie, wanneer, met welk doel.

1. 4.1

   Maak bij je kaart een missie aan en zet er je tijdlijn in: vertrektijd, geplande tussentijden per been, uiterste omkeertijd en verwachte aankomst.

2. 4.2

   Vul het bevel in volgens de vijf paragrafen (SMEAC): situatie, missie, uitvoering, verzorging en verbindingen. Voor een bergtraining hoort in "verzorging" minimaal je water-, voedsel- en bergingsplan, en in "verbindingen" wie je belt en wanneer je je meldt.

Waypoints zijn je beslispunten en je houvast — zet er niet te veel en niet te weinig.

1. 5.1

   Zet een waypoint op elk punt waar je een besluit neemt of waar navigeren lastig wordt: de ingang van een dal, een zadel, een rivierovergang, de overgang van pad naar open terrein.

2. 5.2

   Geef elk waypoint een korte, ondubbelzinnige naam en zet de coördinaat erbij in MGRS als je met de kaart en het kompas terug moet kunnen vallen op grid.

3. 5.3

   Voeg foto's toe aan een waypoint — een beeld van de beekkruising of het hek herken je in het veld sneller dan een beschrijving. Je kunt er maximaal drie per waypoint kwijt.

4. 5.4

   Markeer gevaren apart: lawinehellingen, steenslagzones, doorwaadplaatsen die bij regen dichtgaan.

Werk je al in TopoGPS? Neem je bestaande routes en punten gewoon mee.

1. 6.1

   Exporteer in TopoGPS je route of je punten als GPX-bestand.

2. 6.2

   Open in MilMap de kaart waar het bij hoort en gebruik Importeren om het GPX-bestand te uploaden. Routes komen binnen als route, losse punten als waypoints.

3. 6.3

   Loop de import na: namen worden niet altijd netjes overgenomen, en punten die in TopoGPS "WP 014" heten wil je hier een echte naam geven.

4. 6.4

   Hetzelfde werkt met GPX uit Garmin, Komoot of Google Earth (KML).

De beste terreinstudie die je kunt doen zonder er te zijn geweest.

1. 7.1

   Start de flyover op je route en laat MilMap er in 3D overheen vliegen. Je ziet de hellingen, de dalinsnijdingen en de graten zoals ze in werkelijkheid oplopen.

2. 7.2

   Let bij het kijken op drie dingen: waar loopt de route echt steil op, waar verlies je zicht op je volgende punt, en waar ligt een uitweg naar beneden.

3. 7.3

   Draai de flyover met je loopgroep voor vertrek. Tien minuten samen kijken scheelt in het veld een hoop discussie.

Vier overlays die van een hoogtekaart een besluitvormingskaart maken — en die je het handmatig uitpluizen van hoogtelijnen besparen.

1. 8.1

   Je vindt de module op de kaart onder Bergterrein: steilheid, hellingsrichting, lawineterrein en waterdiepte. Je zet er één tegelijk aan, zodat de kaart leesbaar blijft.

2. 8.2

   Steilheid kleurt de helling per graad. Praktisch: tot ongeveer 25° loop je nog, 25–30° wordt zwaar en glad, 30–45° is lawinegevoelig terrein en boven de 45° praat je over klimmen, niet over lopen.

3. 8.3

   Hellingsrichting (aspect) laat zien welke kant een helling op ligt. Noordhellingen houden sneeuw en ijs veel langer vast en zijn 's ochtends hard; zuidhellingen ontdooien eerder en worden dan nat en modderig. Voor lawinegevaar is de combinatie van richting en windrichting bepalend.

4. 8.4

   Gebruik de overlays samen: een noordhelling van 35° na een dag verse sneeuw is precies het terrein waar je omheen wilt, ook al is het op de platte kaart de kortste lijn.

5. 8.5

   Het grootste voordeel is snelheid. Normaal zit je hoogtelijnen te tellen en onderlinge afstanden te schatten om te bepalen hoe steil een helling is — per helling een paar minuten werk, en foutgevoelig zodra de lijnen dicht op elkaar liggen. De overlay kleurt datzelfde oordeel in één oogopslag over het hele gebied.

6. 8.6

   Daardoor zie je binnen een minuut welke hellingen afvallen en welke lijnen overblijven, en houd je je tijd over voor het echte werk: de route kiezen, de benen indelen en je varianten bedenken.

Live weer op de punten van je route, uit Open-Meteo — plus neerslagradar en satellietbeeld.

1. 9.1

   Open de laaggroep Weer en voeg weerlocaties toe — via een grid, een bestaand waypoint of een gemarkeerd gebied. Per locatie haalt MilMap het actuele weer en de verwachting op uit Open-Meteo: temperatuur, wind, neerslag en bewolking. De gegevens ververst hij ongeveer elke twee uur.

2. 9.2

   Zet je weerlocaties op je beslispunten, niet alleen op je startpunt. In de bergen verschilt het weer per dal en per hoogte: tussen je parkeerplaats op 800 meter en je zadel op 1.200 meter zit in de praktijk zo een paar graden en een windkracht verschil.

3. 9.3

   In dezelfde laaggroep zitten de neerslagradar (twee uur terug plus een korte verwachting) en een satellietfoto in echte kleuren. Daarmee zie je of een bui je route raakt en hoe de sneeuwbedekking er een paar dagen geleden bij lag.

4. 9.4

   Kijk vooral naar wind op de hoge punten en naar het vriespunt: dat bepaalt of je oversteek bevroren en hard is of nat en glad.

Papier gaat niet uit, vriest niet vast en valt niet stuk. Reken erop dat je loopgroep zonder telefoon loopt en print je routekaart voor iedereen.

1. 10.1

   Ga er bij het plannen van uit dat je loopgroep geen telefoon bij zich heeft. Bij veel oefeningen gaan toestellen niet mee, of ze vallen uit door kou of een lege accu. De geprinte routekaart is dan niet je reserve maar je enige kaart — en dus moet alles wat je nodig hebt erop staan.

2. 10.2

   Exporteer je route als PDF op A4 en zet aan wat je in het veld echt gebruikt: de kaart met je route, de beentabel met koersen en tijden, je waypoints met coördinaat, het hoogteprofiel en je slechtweer-variant.

3. 10.3

   Laat de steilheid-overlay van de print af. Op papier maakt die kleurlaag de hoogtelijnen juist slechter leesbaar — die gebruik je tijdens het plannen op het scherm.

4. 10.4

   Print bij voorkeur op waterbestendig papier. Vouw het vel op A5 met je eerste been aan de buitenkant en schuif het in je kaarthoes, zodat je onderweg alleen hoeft om te draaien in plaats van uit te vouwen.

5. 10.5

   Geef elke deelnemer van de loopgroep een eigen exemplaar — niet één per groep. Raakt de groep gesplitst, dan kan iedereen zelfstandig verder op koers en tegenkoers. Zet de omkeertijd en de meldmomenten er groot op.

6. 10.6

   Loop vóór vertrek de print één keer door met je kompas in de hand: klopt de declinatie, kun je de eerste koers uitzetten en zijn de grids leesbaar? Wat je op papier niet kunt terugvinden, kun je in het veld ook niet.