[{"data":1,"prerenderedAt":36},["ShallowReactive",2],{"kb:map-compass:nl:declinatie-instellen-op-kompas":3},{"id":4,"order":5,"group":6,"prio":7,"icon":8,"title":9,"metaTitle":10,"excerpt":11,"tags":12,"howto":18,"content":19,"faq":20,"sources":33,"updated":35},"set-declination-on-a-compass",8,"B","P2","i-lucide-compass","Declinatie instellen op je kompas","Declinatie instellen op je kompas | MilMap","Stel de magnetische declinatie op je kompas in, stap voor stap: waarde vinden, oost of west bepalen, schaal verstellen of handmatig corrigeren.",[13,14,15,16,17],"declinatie instellen","kompas","magnetische declinatie","kompas afstellen","kaart en kompas",true,"\u003Cp>\u003Cstrong>Zoek de declinatie voor je gebied en jaar op, bepaal of ze oost of west is, stel haar in met de declinatieschroef of -schaal van je kompas (of corrigeer handmatig) en controleer het resultaat met een bekende richting. Daarna wijst je kompas ten opzichte van de kaart, niet langer ten opzichte van de magnetische noord.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Stap 1: Zoek de declinatie voor je gebied en jaar\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Kijk in de kaartrand van je topografische kaart voor de hoek, het jaar en de jaarlijkse verandering, of gebruik een rekenhulp op basis van het World Magnetic Model. Reken de verandering sinds het kaartjaar door. Fictief voorbeeld: staat er 2,5° oost in 2015 en een verandering van +0,1° per jaar, dan is de waarde in 2026 ongeveer 3,6° oost. Noteer de waarde mét richting.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Stap 2: Bepaal of het kaartraster of ware noord je referentie is\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Gebruik je een kaart met rasterlijnen, dan heb je eigenlijk de raster-magnetische hoek nodig: declinatie min convergentie. Op korte afstanden en in kleinere gebieden is het verschil vaak klein, maar lees het diagram in de kaartrand en kies bewust welke hoek je instelt.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Stap 3: Kijk welk type kompas je hebt\u003C\u002Fh2>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cstrong>Kompas met instelbare declinatie:\u003C\u002Fstrong> heeft een schroef, sleutel of draaibare schaal waarmee je de oriënteerpijl of de schaal verstelt. Je stelt het één keer in.\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cstrong>Kompas zonder instelling:\u003C\u002Fstrong> je telt de declinatie elke keer zelf op of trekt haar af.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Ch2>Stap 4: Stel de waarde in (verstelbaar kompas)\u003C\u002Fh2>\u003Col>\u003Cli>Pak de sleutel of het kleine gereedschapje dat bij je kompas hoort, of gebruik een munt als dat past.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Draai de schroef totdat de oriënteerpijl op de aangegeven graadwaarde staat. Bij oostelijke declinatie staat de pijl aan de oostzijde van de noordstreep van de huls, bij westelijke aan de westzijde.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Lees in de handleiding na welke kant je model bedoelt; fabrikanten verschillen, en een verkeerde draairichting verdubbelt de fout.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Fol>\u003Cp>Zet de instelling terug naar nul (of pas haar aan) als je naar een gebied met een andere waarde reist.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Stap 5: Corrigeer handmatig (kompas zonder instelling)\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Van kaart naar kompas: bij oostelijke declinatie trek je haar af van de kaartkoers, bij westelijke tel je haar erbij op. Van kompas naar kaart: precies omgekeerd. Voorbeeld met 4° oost: kaartkoers 90° wordt kompaskoers 86°. Schrijf de rekensom op je kaartmap of met stift op het kompas, zodat je onderweg niet hoeft te denken.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Stap 6: Controleer de instelling\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Zoek een lange rechte lijn waarvan je de richting op de kaart kunt bepalen, zoals een weg, spoorlijn of dijk. Meet de koers met je kompas en vergelijk met de kaart. Wijkt het meer dan een paar graden af, controleer dan teken, oost\u002Fwest en het jaar van de waarde. Houd het kompas bij de controle weg van staal en elektronica.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Wat is de fout in meters?\u003C\u002Fh2>\u003Ctable>\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Fout in instelling\u003C\u002Fth>\u003Cth>Afwijking na 1 km\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>1°\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>ca. 17 m\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>3°\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>ca. 52 m\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>5°\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>ca. 87 m\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003Ch2>Veelgemaakte fouten\u003C\u002Fh2>\u003Cul>\u003Cli>Oost en west omdraaien.\u003C\u002Fli>\u003Cli>De correctie dubbel toepassen: eerst op het kompas instellen én daarna nog handmatig optellen.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Een verouderde kaartwaarde zonder jaarlijkse verandering gebruiken.\u003C\u002Fli>\u003Cli>De instelling vergeten bij reizen naar een ander gebied.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Ch2>Wanneer pas je de instelling opnieuw aan?\u003C\u002Fh2>\u003Cp>De declinatie verandert met de plaats en langzaam met de tijd. Controleer de instelling daarom aan het begin van elk seizoen en altijd als je naar een ander gebied reist. Over enkele honderden kilometers kan de waarde al merkbaar verschillen, in een land of werelddeel zelfs tientallen graden. Noteer de ingestelde waarde op je kaartmap, zodat je team en jijzelf weten waarmee gerekend is.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Praktische tips\u003C\u002Fh2>\u003Cul>\u003Cli>Stel de declinatie in vóór je vertrekt, niet pas in het veld bij regen of schemer.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Gebruik bij een kompas met twee schalen (graden en mils) de schaal die bij je kaart past.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Zet een klein streepje met stift op de huls als markering van de ingestelde waarde, als je model dat toelaat.\u003C\u002Fli>\u003Cli>Test na het instellen altijd op een bekende lijn.\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Ch2>In MilMap\u003C\u002Fh2>\u003Cp>MilMap kan de magnetische declinatie voor je locatie tonen, zodat je de waarde niet in de kaartrand hoeft te zoeken. Je kunt haar daarna op je kompas instellen of handmatig meenemen. Het blijft een hulpmiddel naast een fysiek kompas.\u003C\u002Fp>",[21,24,27,30],{"question":22,"answer":23},"Moet ik de declinatie altijd instellen?","Niet altijd. Bij korte stukken met zichtbare herkenningspunten is het vaak niet nodig. Bij lange etappes, slecht zicht of kruispeilingen is het verstandig.",{"question":25,"answer":26},"Hoe weet ik of mijn kompas de declinatie kan instellen?","Kijk of er een schroef, sleutel of draaibare schaal in de huls zit waarmee de oriënteerpijl verschuift. Staat dat niet in de handleiding, dan is correctie met de hand nodig.",{"question":28,"answer":29},"Wat doe ik bij oostelijke declinatie?","Van kaart naar kompas trek je de waarde af, van kompas naar kaart tel je haar op. Bij westelijke declinatie is het omgekeerd.",{"question":31,"answer":32},"Hoe controleer ik of de instelling klopt?","Meet met het kompas de richting van een lange rechte lijn die je ook op de kaart kunt bepalen, zoals een weg, en vergelijk beide waarden.",[34],"Gebaseerd op publiek beschikbare kennis, in eigen woorden herschreven. Geen officiële publicatie.","2026-11-17",1794898586877]